यमपञ्चकसमेत भनिने तिहारको मुख्य दिन आज देशभर भाइटीका पर्व श्रद्धा, आस्था र उल्लासका साथ मनाइँदै छ। दिदीबहिनीले आफ्ना दाजुभाइको दीर्घायु, आरोग्य र ऐश्वर्यको कामना गर्दै पञ्चरंगी वा सप्तरंगी टीका लगाइदिँदै पर्व मनाइरहेका छन्।
बिज्ञापन
प्रत्येक वर्ष कार्तिक शुक्ल द्वितीयाका दिन मनाइने तिहार नेपालीहरूको दोस्रो ठूलो चाड हो। तिहार पाँच दिनसम्म मनाइने भए पनि यस वर्ष तिथि वृद्धि भएकाले छैटौँ दिन भाइटीका परेको नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिले जनाएको छ। आजको दिनलाई यमद्वितीया पनि भनिन्छ।
बिज्ञापन
दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई टीका लगाइदिएपछि दाजुभाइले पनि दिदीबहिनीलाई टीका लगाउने परम्परा छ। दिदीबहिनीलाई पूजा गर्नाले अखण्ड सौभाग्य र ऐश्वर्य प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास रहेको धर्मशास्त्रविद् तथा समितिका सदस्य प्रा.डा. देवमणि भट्टराईले बताए।
समितिका अध्यक्ष प्रा. शम्भुप्रसाद ढकालका अनुसार साइत खोज्नेका लागि आज बिहान ११ः३९ बजेको अभिजित् मुहूर्त उत्तम मानिएको छ। तर अन्य समय पनि दिनभर टीका लगाउन कुनै बाधा नरहेको उनले जानकारी दिए।
बिज्ञापन
यस वर्ष टीका लगाइदिने दिदीबहिनी पूर्वतर्फ र लगाउने दाजुभाइ पश्चिमतर्फ फर्कनुपर्ने समितिले जनाएको छ। यसरी गर्दा तुला राशिमा रहेका पश्चिमका चन्द्रमा सम्मुख पर्ने र यो शुभ हुने धार्मिक मान्यता रहेको समितिले स्पष्ट पारेको छ। शास्त्र अनुसार शुभकर्म गर्दा चन्द्रमालाई दाहिने वा सम्मुख पार्नुपर्ने चलन छ।
राज्य सञ्चालनका जिम्मेवारीमा रहेका व्यक्तिहरूले भने साइतमै टीका लगाउनुपर्ने समितिको भनाइ छ।
परम्पराअनुसार आज लक्ष्मीपूजाका दिन स्थापना गरिएको दियो, कलश र गणेशको पूजा गरी मूल थालीमा लेखिएको अष्टदलमा अष्ट चिरञ्जीवी ( मार्कण्डेय, अश्वत्थामा, बलि, व्यास, हनुमान, विभीषण, कृपाचार्य र परशुराम) साथै चित्रगुप्त, यमराज, यमुना, धर्मराज, गणपत्यादि देवता र नवग्रहको पूजा आराधना गरिन्छ। त्यसपछि दिदीबहिनीले तेलको धाराले छेकी दाजुभाइलाई मखमली, सयपत्री र गोदावरीका फूलका माला लगाउँदै पञ्चरंगी वा सप्तरंगी टीका लगाइदिन्छन्।
हालका वर्षहरूमा सप्तरंगी टीका प्रचलित भए पनि धर्मशास्त्रविद् भट्टराईका अनुसार शास्त्रीय मान्यताअनुसार तिहारमा प्रयोग गरिने टीकाका पाँच रंग (रातो, सेतो, पहेंलो, हरियो र निलो) हुन्।
टीका लगाएपछि दिदीबहिनीले दाजुभाइलाई ओखर, कटुस, मसला र सेलरोटीलगायत खानेकुरा दिने र दाजुभाइले दिदीबहिनीलाई गच्छेअनुसार कपडा तथा दक्षिणा दिई सम्मान प्रकट गर्ने धार्मिक र सामाजिक परम्परा रहँदै आएको छ।








