ललितपुरको पाटनस्थित कुम्भेश्वर मन्दिरमा जनैपूर्णिमा विशेष मेला लाग्दै छ । हरेक वर्ष जनै पूर्णिमाको अघिल्लो रात अर्थात् श्रावण शुक्ल चतुर्दशीमा कुम्भेश्वर मन्दिरमा मेला लाग्ने गरेको छ । जनै पूर्णिमाको अघिल्लो रात आज साँझ पनि कुम्भेश्वर मन्दिरमा मेला लाग्ने भएको हो ।

बिज्ञापन

मेलामा सर्वेश्वर महादेवको नागले बेरेको मुकुटलाई विधिवत रूपमा पूजागरी बाजा–गाजाका साथ कुम्भेश्वर परिसर परिक्रमा गराइन्छ । परिक्रमापश्चात् गौरीकुण्डबाट पाटन आएको जलले स्नान गराई खटभित्र राखेर विधिपूर्वक पूजाआजा गरेपछि जनैपूर्णिमा वा रक्षाबन्धन आरम्भ हुने बताइएको छ ।

बिज्ञापन

स्वस्थानीमा वर्णन भएका ६४ शिवलिङ्गमध्ये सर्वेश्वर पनि एक हो । महादेव जलमा विराजमान भएको प्रतिकस्वरूप सर्वेश्वर महादेवको मुकुटलाई मन्दिर परिसरमा भएको पोखरीमा स्नान गराई खटभित्र पूजा गरेर रातभरि पोखरीमा राख्ने परम्परा छ । सर्वेश्वर महादेवको मुकुटलाई कुम्भेश्वर मन्दिरका मूल पुजारी माधवश्याम शर्माले बोक्ने र देवल पोखरी गुठियार तथा महादेव मन्दिरका भण्डारीले पूजा गर्दै परिक्रमा गराउने चलन रहेको छ ।

यस वर्ष देवलपोखरी गुठियार तथा कुम्भेश्वर महादेवको भण्डारीका रूपमा प्रजिन श्रेष्ठले पूजा गर्ने भएका छन् । हजुरबुवा बालकृष्ण श्रेष्ठको निधन भएको र पिता जीवनप्रसाद श्रेष्ठ बर्खी बसिरहेको हुँदा प्रजिनले आफ्ना कुलको कार्यलाई अघि बढाउन लागेका हुन् । कोरोना महामारीको बेला पनि हजुरबुवाको स्वास्थ्य अवस्था नाजुक भएको कारण प्रजिनले नै जनै पूर्णिमा पूजा सम्पन्न गरेका थिए । कुम्भेश्वर मेला दुई दिनसम्म चल्ने र समापनपछि पुनः विधिपूर्वक भगवानलाई मन्दिरमा राखिन्छ ।

बिज्ञापन

मूल पुजारी माधवश्याम शर्माका अनुसार बंगलामुखी मन्दिर परिसरस्थित कुम्भेश्वर मन्दिरमा लाग्ने जनैपूर्णिको मेला किराँत कालदेखि संचालन हुँदै आएको विश्वास छ । रसुवा जिल्लास्थित गोसाइँकुण्डमा विशेष मेला लाग्ने गर्दछ । गोसाइँकुण्डकै पानी बगेर पाटनको कुम्भेश्वर मन्दिरमा आउने कथन रहेको हुँदा सोही बगेको पानीबाट मन्दिर परिसरको उत्तरपश्चिममा जलासय निर्माण गरिन्छ । गोसाइँकुण्ड जान नसक्ने तीर्थालुहरूले कुम्भेश्वरमा सर्वेश्वर महादेवको दर्शन गरे गोसाइँकुण्ड गएर गरेको धर्म स्वरूप फल प्राप्त हुने जनविश्वास छ ।

महादेवको प्रिय महिना श्रावण महिनाभर महादेव जलमा विराजमान हुन्छन् भन्ने कथन छ । श्रावण महिनामा श्रद्धाका साथ भगवान शिवको पूजा–आराधना गरेकोमा धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष प्राप्ति हुन्छ भन्ने जनविश्वास छ । देशका विभिन्न स्थानबाट हजारौंको संख्यामा भक्तजनहरू सर्वेश्वर महादेवको दर्शनगरी कुम्भेश्वर मेला भर्न आउँदछन् । जलासयको जल आफूमा शेरचन गरेमा रोग–व्याधबाट छुटकारा पाइने विश्वास छ, त्यही कारण थुप्रै मानिसहरू पौडी पनि खेल्ने गर्दछन् ।

सनातन धर्मावलम्बीहरूको ठूला चाडहरूमध्ये जनै पूर्णिमा एक हो । यस दिनलाई ऋषि तर्पणी, क्वाटी पुन्ही (क्वाटी पूर्णिमा), गुनः पुन्ही, रक्षा बन्धन पनि भनिन्छ । यस दिन रसुवाको गोसाइँकुण्ड, काठमाडौंको पशुपतिनाथ, ललितपुर पाटनको कुम्भेश्वर महादेव तथा देशका विभिन्न शिवालयमा मेला लाग्ने गर्दछ ।